UNIVERSAL – DEKLARATIOUN VUN DE MËNSCHERECHTER

PRÄAMBEL
Well d’Unerkennung vun der Dignitéit, an déi all Member vun der Mënschefamill gebuer ass, a vu senge gläichen an onersetzleche Rechter de Fëllement vun der Fräiheet, der Gerechtegkeet an dem Fridden an der Welt ass,

Well et do, wou d’Mënscherechter net unerkannt an net respektéiert ginn, zu barbareschen Akte koum, déi d’Gewësse vun der ganzer Mënschheet revoltéieren a well d’Schafe vun enger Welt, an deer d’Mënschen d’Fräiheet vum Wuert a vum Glawen hunn, an deer se fräi si vu Fuercht an Nout, als dem Mënsch säin héchst Striewe proklaméiert gouf,

Well et haaptsächlech drëm geet fir duerch e Rechtssystem Hand iwwer d’Mënscherechter ze halen an datt de Mënsch doduerch net forcéiert gëtt fir säi leschten Auswee an der Revolt géint d’Tyrannei an d’Ënnerdrécktginn ze sichen,

Well et haaptsächlech drëm geet fir d’Entwécklung vun de frëndschaftleche Relatiounen tëscht den Natiounen z’encouragéieren,

Well an der Charta d’Vëlker vun de Vereenten Natiounen op en Neits hire Glaf an d’Grondrechter vum Mënsch, an d’Dignitéit an an de Wäert vun der mënschlecher Persoun, an d’Gläichheet vun de Rechter vu Mann a Fra proklaméiert a sech dofir entscheed hu fir dem soziale Fortschrëtt de Virzock ze ginn a besser Lieweskonditiounen a méi enger grousser Fräiheet ze schafen,

Well d’Mëmberstate sech verflicht hu fir an Zesummenaarbecht mat der Organisatioun vun de Vereenten Natiounen dofir ze suergen, datt d’Mënscherechter an d’Grondfräiheten allgemeng respektéiert a realiséiert ginn,

Well eng an déi selwecht Opfaassung iwwer dës Rechter a Fräiheeten aus der Mooss wichteg ass fir dëst Engagement voll a ganz kënnen duerchzeféieren,

PROKLAMÉIERT D’GENERALVERSAMMLNG:

Dës UNIVERSAL-DEKLARATIOUN VUN DE MËNSCHERECHTER, déi als en allgemengt Ideal vun all Vollek an all Natioun soll ugestrieft ginn aus deem Grond, datt all eenzele Mënsch an all Organ vun der Gesellschaft, ëmmer am Geescht vun dëser Deklaratioun, sech ustrenge fir duerch den Unterrécht an d’Erzéiung de Respekt vun dëse Rechter a Fräiheeten z’entwécklen an no an no duerch Mesüren um nationalen an internationale Plang hir Unerkennung ze sécheren, datt d’Populatiounen aus de Memberstate selwer an déi aus Gebitter, déi ënner hirer Geriichtsbarkeet stinn, en allgemengen a gudde Gebrauch dervu kënnen maachen.

Artikel 1

All Mënsch kënnt fräi a mat deer selwechter Dignitéit an deene selwechte Rechter op d’Welt. Jiddereen huet säi Verstand a säi Gewësse krut a soll an engem Geescht vu Bridderlechkeet deenen anere géintiwwer handelen.

Artikel 2

Jidderee kann all déi Rechter an all déi Fräiheten, déi an dëser Deklaratioun proklaméiert sinn, fir sech verlaangen an dat ouni Ënnerscheed sief et vu Rass, Hautfaarf, Geschlecht, Sprooch, Relioun, politesche oder anerer Iwwerzeegung, nationalem oder sozialem Urspronk, Verméigen, Gebuert oder soss enger Situatioun. Et duerf do dernieft och keen Ënnerscheed gemaach ginn, dee mam politeschen, rechtlechen oder internationale Statut vun deem Land oder deem Gebitt begrënnt gëtt, aus deem eng Persoun hierstaamt, egal ob dëst Land oder dëst Gebitt onofhängeg, ënner engem Mandat, net autonom oder seng Souveränitéit an iergendenger Form begrenzt ass.

Artikel 3

All Mënsch huet Recht op d’Liewen, op d’Fräiheet an op d’Sécherheet vu senger Persoun.

Artikel 4

Kee Mënsch duerf a Sklaverei oder a Kniechtschaft gehal ginn; d’Sklaverei an de Sklavenhandel sinn an all hire Forme verbueden.

Artikel 5

Keen duerf gefoltert an och kee grausam, onmënschlech, onwierdeg bestrooft a behandelt ginn.

Artikel 6

Jiddereen huet iwwerall d’Recht op Unerkennung vu senger juristescher Perséinlechkeet.

Artikel 7

D’Mënsche sinn alleguer gläich virum Gesetz a si hunn ouni Ënnerscheed Recht op dee selwechte Schutz vum Gesetz. Alleguer hu se Recht op dee selwechte Schutz géint all Diskriminatioun, déi dës Deklaratioun géing verletzen a géint all Provokatioun zu esou enger Diskriminatioun.

Artikel 8

All Mënsch huet d’Recht fir bei deenen zoustännegen nationale Geriichter en effektive Recours géint déi Akten ze man, déi d’fundamental Rechter, déi him duerch d’Konstitutioun oder duerch d’Gesetz zoustinn, verletzen.

Artikel 9

Kee Mënsch duerf arbiträr verhaft, agesat oder ausgewise ginn.

Artikel 10

All Mënsch huet d’Recht, a voller Gläichheet, datt seng Saach, säin Uleies gerecht an ëffentlech virun engem onofhängegen an onparteiesche Geriicht zur Sprooch kënnt, dat iwwer seng Rechter a Flichten an iwwer d’Berechtegung vun all Uklo, déi a Strofsaache géint e gefouert gëtt, entscheet.

Artikel 11

  1. All Mënsch, dee wéinst engem strofbaren Akt ugeklot gëtt ass esou laang als onschëlleg unzegesinn, bis seng Schold gesetzlech an am Verlaf vun engem ëffentleche Prozess nogewisen ass, an deem e mat Sécherheet op all néideg Garantië fir seng Verdeedegung konnt rechnen.
  2. Keen duerf veruerteelt gi fir Saachen, déi e gemat oder ënnerlooss huet, déi an deem Ament, wou dat geschitt ass, no nationalem an internationalem Recht keng strofbar Akte woren. Och duerf kee méi eng héich Strof kréie wi déi, déi an deem Ament applizéiert gouf, an deem de strofbaren Akt geschitt ass.

Artikel 12

An enger Persoun hiert Privatliewen, hir Famill, hir Wunnéng oder hir Korrespondenz duerf sech net arbiträr agemëscht, an hir Éier an hire gudde Ruff och net ugetaascht ginn. All Mënsch huet d’Recht op de Schutz vum Gesetz géint esou en Amëschen an Untaaschten.

Artikel 13

  1. All Mënsch huet d’Recht fir fräi bannent de Grenze vun all Stat ze zirkuléieren a seng Residenz ze wielen.
  2. All Mënsch huet d’Recht fir all Land ze verloossen, och säin eegent, an nees a säi Land heemzekommen.

Artikel 14

  1. All Mënsch huet d’Recht fir, wann e verfollegt gëtt, Asyl an anere Länner ze sichen a Gebrauch dovunner ze maachen.
  2. Op dëst Recht ka sech net beruff ginn am Fall vun Ukloen, déi reell op engem Verbrieche vum allgemenge Recht an op Handlunge fundéieren, déi géint d’Ziler an d’Grondsätz vun de Vereenten Natioune verstoussen.

Artikel 15

  1. All Mënsch huet d’Recht op eng Nationalitéit.
  2. Seng Nationalitéit duerf kengem Mënsch arbiträr entzu ginn, och net dat Recht fir seng Nationalitéit ze changéieren.

Artikel 16

  1. Wa Mann a Fra am Alter si fir sech ze bestueden, hu se d’Recht fir dat ze maachen an eng Famill ze grënnen ouni iergendeng Restriktioun wat d’Rass, d’Nationalitéit oder d’Relioun ugeet. Si hu beim Bestiednes, am Bestiednes a bei senger Opléisung déi selwecht Rechter.
  2. D’Bestiednes duerf nëmme mat der fräier a voller Awëllegung vum Brautpuer geschloss ginn.
  3. D’Famill ass dat natierlecht a fundamentaalt Element vun der Gesellschaft a si huet d’Recht op de Schutz vu Gesellschaft a Stat.

Artikel 17

  1. All Mënsch huet d’Recht, eleng an och mat aneren zesummen, op Eegentum.
  2. Säin Eegentum duerf kengem Mënsch arbiträr entzu ginn.

Artikel 18

All Mënsch huet d’Recht op Gedanke-, Gewëssens- a Reliounsfräiheet; an dësem Recht mat dran ass d’Fräiheet fir seng Relioun oder seng Iwwerzeegung ze änneren, grad esou wéi d’Fräiheet fir seng Relioun a seng lwwerzeegung eleng oder mat aneren ze manifestéieren, sief et an der Ëffentlechkeet oder privat, duerch den Unterrecht, d’Praktizéieren, de Kultus an d’Feiere vu Riten.

Artikel 19

All Mënsch huet d’Recht op eng fräi Meenung a fir se fräi auszedrécken, an deem och d’Recht mat dran ass op eng Meenung fräi vu Fuercht an dat Recht fir Informatiounen an Iddien ze sichen, ze kréien an ze verbreede mat all dene Mëttele fir sech auszedrécken, déi et gëtt an ouni sech mussen u Grenze vu Länner ze halen.

Artikel 20

  1. All Mënsch huet d’Recht op Versammlungs- a Vereenegungsfräiheet am friddleche Sënn.
  2. Keen duerf an eng Vereenegung gezwong ginn.

Artikel 21

  1. All Mënsch huet d’Recht fir un den ëffentlechen Ugeleëenheete vu séngem Land matzewierken, sief et direkt oder duerch fräi gewielt Vertrieder.
  2. All Mënsch huet d’Recht fir ënner gläiche Konditiounen an d’ëffentlech Fonktioune vu séngem Land eranzekommen.
  3. De Vollekswëllen ass d’Grondlag vun der Ëffentlecher Gewalt hirer Autoritéit; dee Wëlle muss sech an éierleche Walen, déi periodesch ofzehale sinn no engem gläichen an allgemenge Walrecht, a geheime Walen oder an enger gläichwäerteger Prozedur, déi fräi Wale garantéiert, ausdrécken.

Artikel 22

All Mënsch huet als Member vun der Gesellschaft d’Recht op sozial Sécherheet; en ass berechtegt fir an de Genoss vun de wirtschaftlechen, sozialen a kulturelle Rechter ze kommen, déi fir séng Dignitéit an d’fräi Entwécklung vu senger Perséinlechkeet néideg sinn, dat alles duerch en nationalen Effort an eng international Zesummenaarbecht an an engem Mooss, wéi d’Organisatioun an d’Ressource vun all Land et ausweisen.

Artikel 23

  1. All Mënsch huet d’Recht op Aarbecht, op d’fräi Wiel vu senger Aarbecht, op Aarbechtskonditiounen, déi gerecht sinn an zefridde stellen an op de Schutz géint de Chômage.
  2. Jiddereen huet ouni Diskriminatioun d’Recht op de selwechte Loun fir déi selwecht Aarbecht.
  3. Jiddereen, dee schafft, huet d’Recht op e gerechten an uerdentleche Loun, deen him selwer a senger Famill eng Existenz op der Basis vun der mënschlecher Dignitéit séchert an deen, wann néideg, duerch all aner sozial Mesüre gestäipt gëtt.
  4. All Mënsch huet d’Recht fir mat anere Leit Beruffsorganisatiounen ze grënnen a fir seng Intressen ze verdeedegen dranzegoen.

Artikel 24

All Mënsch huet d’Recht op Rou a Fräizäit a besonnesch op eng räsonnabel begrenzten Dauer vun der Aarbechtszäit an op periodeschen a bezuelte Congé.

Artikel 25

  1. All Mënsch huet d’Recht op e Liewesniveau, deen duergeet fir him selwer a senger Famill d’Gesondheet an d’Gutt-Ergoen, besonnesch d’Narung, d’Kleeder, d’Wunneng, d’medezinesch Fleeg an déi néideg sozial Déngschter ze garantéieren; en huet d’Recht op Sécherheet am Fall vu Chômage, Krankheet, Invaliditéit, als Witfra oder Witmann, am Alter an an anere Fäll, wou en d’Mëttele fir säi Liewesënnerhalt net méi huet duerch Ëmstänn, déi onofhängeg si vu séngem Wëllen.
  2. Mamm a Kand hunn d’Recht op speziell Hëllef a Bäistand. D’Kanner alleguer, ob se am oder net am Bestiednes gebuer ginn, kommen an de Genoss vun deem selwechten soziale Schutz.

Artikel 26

  1. All Mënsch huet d’Recht op Bildung. Den Unterrécht muss op d’mannst fir d’Elementar- an d’Grondschoule gratis sinn. Den Elementarunterrécht ass obligatoresch. Den techneschen an de Beruffsunterécht musse verallgemengert sinn. Den héiere Studium muss jidderengem mat deene selwechte Rechter an op der Basis vu senge Leeschtungen opstoen.
  2. D’Bildung soll déi voll Entwécklung vun der mënschlecher Perséinlechkeet a méi e grousse Respekt vun de Mënscherechter an de Grondfräiheeten uviséieren. Si soll de Versteesdemech, d’Toleranz an d’Frëndschaaft tëscht allen Natiounen an alle Gruppe vu Rassen a Relioune grad esou favoriséiere wéi d’Entwécklung vun de Vereenten Natiounen hiren Aktivitéite fir d’Erhale vum Fridden.
  3. D’Elteren hu virewech d’Recht fir de Genre vun de Kanner hirer Bildung ze wielen.

Artikel 27

  1. All Mënsch huet d’Recht fir fräi un der Kommunotéit hirem kulturelle Liewen deelzehuelen, an de Genoss vun der Konscht ze kommen a vum wëssenschaaftleche Fortschrëtt a vun allem, wat sech doraus u Guddem ergëtt, ze profitéieren.
  2. Jiddereen huet d’Recht op de Schutz vun de moraleschen a materiellen Intressen, déi aus jidfer wësseschaaftlecher, literarescher oder artistescher Produktioun entstin, vun deer hien den Auteur ass.

Artikel 28

All Mënsch huet d’Recht op eng zozial an international Uerdnung, an deer sech déi Rechter a Fräiheeten, déi an dëser Deklaratioun opgezielt ginn, voll kënnen auswierken.

Artikel 29

  1. All Mënsch huet Flichte vis-à-vis vun der Kommunotéit, an deer eleng déi fräi a voll Entwécklung vu sénger Perséinlechkeet méiglech ass.
  2. Am Gebrauch vu senge Rechter an am Genoss vu senge Fräiheten ass jiddereen nëmmen deene Limiten ënnerworf, déi d’Gesetz eenzeg an eleng dofir virgesäit, datt d’Unerkennung an de Respekt vun aneren hire Rechter a Fräihete geséchert sinn a fir engem gerechten Usproch op Moral, op ëffentlech Uerdnung an op en allgemengt Wuel an enger demokratescher Gesellschaft z’entspriechen.
  3. Dës Rechter a Fräiheeten duerfen a kengem Fall am Widdersproch mat de Vereenten Natiounen hiren Ziler a Prinzippie stoen.

Artikel 30

Keng Bestëmmung vun dëser Deklaratioun duerf esou ausgeluegt ginn, datt e Recht fir e Stat, eng Grupp oder en eenzele Mënsch dra wär fir sech un Aktivitéiten ze ginn oder Akten duerchzeféieren, déi drop erauslafe fir d’Rechter an d’Fräiheeten, déi dra genannt sinn, ëmzestoussen.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s